นิ้วงอ ปลายนิ้วตก... แค่จัดที่นอนก็เป็นได้? มารู้จักกับ "Mallet Finger" ภัยเงียบที่ไม่ได้เกิดแค่นักกีฬา

 

นิ้วงอ ปลายนิ้วตก... แค่จัดที่นอนก็เป็นได้? มารู้จักกับ "Mallet Finger" ภัยเงียบที่ไม่ได้เกิดแค่นักกีฬา

"หมอคะ ช่วยดูนิ้วชี้ให้หน่อยค่ะ เมื่อเช้าอ้อมรีบจัดที่นอน จังหวะที่เอามือกดผ้าปูที่นอนยัดเข้าใต้ฟูก รู้สึกเจ็บแปล๊บที่ปลายนิ้ว พอยกมือขึ้นมาดู... ปลายนิ้วมันก็งอตกแบบนี้ พยายามเกร็งให้ตรงยังไงก็ไม่ขึ้นค่ะ กระดูกหักหรือเปล่าคะ?"

คุณอ้อม (นามสมมติ) หญิงวัย 40 ปี พนักงานออฟฟิศและคุณแม่ลูกสอง เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้าตื่นตระหนก พลางยื่นนิ้วชี้ข้างขวาให้หมอดู สภาพปลายนิ้วงอพับลงเหมือนคนคอพับคออ่อน ขยับขึ้นเองไม่ได้เลย

เรื่องนี้อาจฟังดูเป็นอุบัติเหตุเล็กน้อยนะครับ แต่เชื่อไหมครับว่า "การจัดที่นอน" หรือ "การเอื้อมมือไปหยิบของแล้วปลายนิ้วไปกระแทก" เป็นสาเหตุยอดฮิตที่ทำให้คนวัยทำงาน โดยเฉพาะคุณผู้หญิง เดินมาหาหมอกระดูกด้วยอาการนี้

อาการนี้เราเรียกว่า "Mallet Finger" หรือ "นิ้วมัลเล็ต" (บางทีเรียก Baseball Finger) วันนี้หมอจะพามาทำความเข้าใจว่า เจ้าอาการนิ้วงอนี้มันคืออะไร ทำไมถึงยืดไม่ได้ และถ้าเป็นแล้วต้องผ่าตัดไหม หรือแค่ดามนิ้วก็หายได้ครับ

Mallet Finger คืออะไร? ทำไมปลายนิ้วถึง "ตก"?

ลองจินตนาการถึง "เชือกชักรอก" ที่ใช้ดึงม่านให้เปิดขึ้นนะครับ

นิ้วมือของเราก็มีกลไกคล้ายกัน ด้านหลังนิ้วเราจะมีเส้นเอ็นเส้นเล็กๆ (Extensor Tendon) ทำหน้าที่เหมือนเชือกที่คอยดึงปลายนิ้วให้ "เหยียดตรง" เวลาเราแบมือ

ภาวะ Mallet Finger เกิดขึ้นเมื่อเส้นเอ็นเส้นนี้ "ฉีกขาด" หรือ "หลุด" ออกจากจุดเกาะที่กระดูกปลายนิ้ว (Distal Phalanx) สาเหตุเกิดจากมีแรงกระแทกมากระทำที่ปลายนิ้วในขณะที่นิ้วกำลังเหยียดอยู่ ทำให้นิ้วงอพับลงอย่างรวดเร็ว

เมื่อ "เชือก" ขาด เราก็ไม่มีตัวดึงปลายนิ้วให้เงยขึ้น ผลก็คือ ปลายนิ้วจะตกลงมาอยู่ในท่างอ (Flexion deformity) เหมือนค้อน (Mallet) นั่นเองครับ โดยแบ่งความเสียหายเป็น 2 แบบหลักๆ คือ

1. เอ็นขาดอย่างเดียว (Tendinous Mallet): เส้นเอ็นฉีกออกจากกระดูก
2. กระดูกฉีกร่วมด้วย (Bony Mallet): เส้นเอ็นเหนียวมากจนดึงเอากระดูกชิ้นเล็กๆ ตรงจุดเกาะให้หลุดติดออกมาด้วย (แบบที่คุณอ้อมกังวล)

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าเป็น Mallet Finger?

1. ปลายนิ้วตก (Drooping fingertip): นี่คืออาการเอกลักษณ์เลยครับ ข้อปลายนิ้ว (DIP joint) จะงอลง
2. สั่งงานไม่ได้: คุณจะรู้สึกเหมือนนิ้วเป็นอัมพาตเฉพาะส่วนปลาย คือสั่งให้เหยียดตรงไม่ได้ แต่ถ้าเอามืออีกข้างมาช่วยจับดันขึ้น จะสามารถดันให้ตรงได้ปกติ (แสดงว่าข้อไม่ได้ติด แต่เอ็นดึงไม่ขึ้น)
3. ปวดและบวม: บริเวณหลังข้อปลายนิ้วจะบวมแดง และกดเจ็บ ยิ่งถ้ามีกระดูกแตกด้วยมักจะปวดและบวมมากกว่าแบบเอ็นขาดอย่างเดียว

การตรวจวินิจฉัย: ต้องเอกซเรย์ไหม?

คำตอบคือ "จำเป็นมาก" ครับ

แม้การตรวจร่างกายจะบอกได้ค่อนข้างแน่ชัดแล้วว่าเป็น Mallet Finger แต่หมอต้องส่งเอกซเรย์ (X-ray) เพื่อดูว่า "มีกระดูกแตก" ร่วมด้วยหรือไม่ และถ้าแตก ชิ้นกระดูกนั้นใหญ่แค่ไหน หรือมีการเคลื่อนหลุดของข้อ (Subluxation) หรือเปล่า เพราะข้อมูลตรงนี้จะใช้ตัดสินใจว่าจะรักษาด้วยการใส่เฝือกหรือต้องผ่าตัดครับ

แนวทางการรักษา: ต้องผ่าตัดทุกคนไหม?

ข่าวดีสำหรับคุณอ้อมและคนไข้ส่วนใหญ่คือ "ส่วนใหญ่รักษาหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัด" ครับ แต่มีข้อแลกเปลี่ยนคือ "ต้องมีวินัยสูงมาก"

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (Splinting) เหมาะสำหรับเคสที่เอ็นขาดอย่างเดียว หรือมีกระดูกแตกชิ้นเล็กๆ และข้อไม่เคลื่อน

• วิธีการ: หมอจะให้ใส่ "อุปกรณ์ดามนิ้ว" (Finger Splint) เพื่อล็อกข้อปลายนิ้วให้ "เหยียดตรงเป๊ะ" ตลอดเวลา
• ระยะเวลา: ต้องใส่นานต่อเนื่อง 6 ถึง 8 สัปดาห์
• กฎเหล็ก: คำว่าตลอดเวลา คือ ตลอด 24 ชั่วโมง จริงๆ ครับ เวลาอาบน้ำก็ต้องใส่ (อาจจะถอดเปลี่ยนทำความสะอาดได้ แต่ต้องมีเทคนิคคือเอานิ้ววางบนโต๊ะให้เหยียดตลอดเวลาขณะถอดเปลี่ยน)
• ความเสี่ยง: ถ้าเผลอถอดเฝือกแล้วนิ้วงอลงมาเพียงแค่วินาทีเดียว เส้นเอ็นที่กำลังจะเชื่อมติดกันอาจจะฉีกซ้ำ และต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ทันที!

2. การผ่าตัด (Surgery) หมอจะพิจารณาผ่าตัดในกรณีดังนี้:

• กระดูกแตกชิ้นใหญ่ (มากกว่า 1 ใน 3 ของผิวข้อ)
• ข้อปลายนิ้วมีการเคลื่อนหลุด (Subluxation)
• รักษาด้วยการใส่เฝือกแล้วไม่ได้ผล หรือคนไข้ไม่สะดวกใส่เฝือกเป็นเวลานานเนื่องจากอาชีพ
• วิธีผ่าตัด: ส่วนใหญ่เป็นการผ่าตัดเล็ก ใช้ลวดดามกระดูก (K-wire) ยึดตรึงข้อไว้ชั่วคราว หรือใช้สกรูขนาดจิ๋ว ยึดชิ้นกระดูกกลับเข้าที่

พยากรณ์โรค: นิ้วจะกลับมาเหมือนเดิมไหม?

สำหรับกรณีของคุณอ้อม หลังจากเอกซเรย์พบว่าเป็นแบบ Bony Mallet แต่ชิ้นกระดูกเล็กมากและข้อไม่เคลื่อน หมอจึงแนะนำให้ใส่เฝือกดามนิ้ว (Stack Splint)

สิ่งที่คุณอ้อมและคนไข้ทุกคนต้องทราบคือ:

1. ความอดทนคือยาขนานเอก: ช่วง 2 เดือนแรกจะน่ารำคาญหน่อยครับที่ต้องมีเฝือกที่นิ้วตลอด แต่ถ้าผ่านไปได้ ผลลัพธ์มักจะดี
2. อาจจะไม่ 100%: แม้จะรักษาหายดีแล้ว บางรายอาจจะยังมีอาการ "นิ้วงอนิดหน่อย" (Extensor lag) ประมาณ 5-10 องศา ซึ่งถือว่ายอมรับได้และใช้งานได้ปกติ ไม่ส่งผลต่อชีวิตประจำวัน
3. อาการบวม: นิ้วอาจจะดูบวมๆ อูมๆ อยู่นานหลายเดือนกว่าจะยุบสนิท

ดูแลตัวเองอย่างไรเมื่อต้องใส่เฝือกนิ้ว?

• รักษาความแห้งสะอาด: ถ้าเฝือกเปียกน้ำ อาจทำให้ผิวหนังข้างในเปื่อยได้ ต้องรู้วิธีเช็ดทำความสะอาดโดยไม่ให้นิ้วงอ
• สังเกตสีเล็บ: ปลายเล็บต้องเป็นสีชมพู ถ้าม่วงคล้ำแสดงว่าเฝือกรัดแน่นเกินไป
• ขยับข้ออื่น: แม้ข้อปลายจะถูกล็อก แต่ข้อโคนนิ้ว (MP joint) ต้องหมั่นขยับกำ-แบ เพื่อป้องกันข้อนิ้วติดยึดครับ

สรุป

อาการนิ้วงอ หรือ Mallet Finger อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา จะทำให้เกิดความพิการถาวรของนิ้ว ปลายนิ้วจะงออยู่อย่างนั้นตลอดไป และอาจส่งผลให้เกิดความผิดรูปของนิ้วในลักษณะอื่นตามมาได้ (เช่น Swan Neck Deformity)

ดังนั้น ถ้าอุบัติเหตุเกิดขึ้นกับนิ้วของคุณ แม้จะไม่เจ็บมาก แต่ถ้าปลายนิ้วตก ยกไม่ขึ้น อย่านิ่งนอนใจ รีบมาพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้องครับ แค่ดามนิ้วให้ถูกวิธี คุณก็กลับมามีนิ้วที่เรียวยาว สวยงาม และใช้งานได้ดีเหมือนเดิมครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#MalletFinger #นิ้วงอ #ปลายนิ้วตก #เอ็นนิ้วขาด #ดามนิ้ว #กระดูกนิ้วแตก #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดนิ้ว #BonyMallet #นิ้วซ้อม

References

1. Lamaris GA, Matthew MK. The Diagnosis and Management of Mallet Finger Injuries. Hand (N Y). 2017;12(3):223-228.
2. Lin JS, Balzer JY, Popp JE, et al. Mallet Finger Injuries: An Update on Management. J Am Acad Orthop Surg. 2018;26(5):e106-e106.
3. Valdes K, Naughton D, Algar L. Conservative treatment of mallet finger: A systematic review. J Hand Ther. 2015;28(3):237-246.
4. Alla SR, Deal ND, Dempsey IJ. Current concepts: mallet finger. Hand (N Y). 2014;9(2):138-144.
5. Green's Operative Hand Surgery, 8th Edition. Wolfe SW, et al., eds. Elsevier; 2022.